Τα ποντιακά κάλαντα εκφράζουν τη Θεολογία της Ορθόδοξης Εικόνας της Γεννήσεως

Η Γέννηση του Χριστού. 15ος αιώνας. Φορητή εικόνα. Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών.

Τα ποντιακά κάλαντα εκφράζουν τη Θεολογία της Ορθόδοξης Εικόνας της Γεννήσεως. Περιεκτικά σε νοήματα, σύντομα στο λόγο και σαφή, μας οδηγούν από τη Γέννηση του Ιησού στο μεγάλωμά Του, από τη μια ώρα στην άλλη. Μεγάλωσε τόσο γρήγορα, που το βράδυ της μέρας της Γεννήσεώς Του περπάτησε. Κι αμέσως καβάλησε χρυσό πουλάρι, ως γνήσιο αρχοντόπουλο και κατέβηκε στο σταυροδρόμι.

Η ταχεία αυτή ανάπτυξη του Ιησού, που περιγράφεται στα ποντιακά κάλαντα, μας θυμίζει την «αφαίρεση» της Βυζαντινής Αγιογραφίας, όπου ανατρέπεται η φυσική τάξη των πραγμάτων, για να αποδοθεί η Θεολογία της Εκκλησίας μας στην Εικόνα. Το ίδιο παρατηρούμε και εδώ.

Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι, στη συνέχεια των ποντιακών καλάντων, παρουσιάζεται η Σταύρωση του Χριστού, δηλαδή η λυτρωτική παρουσία Του στον κόσμο, αλλά και η θέση και ο αγιασμός από το χυμένο Αίμα του Κυρίου λέγοντας: «όπου έσταξε το μύρωσε, ευώδιασε όλος ο κόσμος».

Θυμίζουν, λοιπόν, τα ποντικά κάλαντα την Ορθόδοξη εικόνα της Γεννήσεως, γιατί και σ’ εκείνη ο Ιησούς τοποθετείται σε φάτνη κτιστή, στο μνήμα Του, και είναι σαβανωμένος ως νεκρός «ζωαρχικότατος».

Έτσι ο λαϊκός συνθέτης και ποιητής αυτών των καλάντων αναδεικνύεται σε μεγάλο Ορθόδοξο Θεολόγο.

Ο λόγος του δεν χάνεται σε συναισθηματικές και επιδερμικές περιγραφές, όπως τα χριστουγεννιάτικα, δυτικά τραγουδάκια, αλλά προχωρεί θεολογικά και ρεαλιστικά στον σκοπό της ένσαρκης  παρουσίασης του Χριστού στον κόσμο μας. Οι Πατέρες μας λένε: «Αυτός ενηνθρώπησε, ίνα ημείς θεοποιηθώμεν».

Πηγή: Κισιώτης Σ. (1997). Ορθόδοξα  Ελληνικά Χριστούγεννα. Κατερίνη: Τέρτιος

ΧΡΙΣΤΟΣ ΓΕΝΝΕΘΕΝ

Χριστός ’γεννέθεν χαράν ’ς σον κόσμον,
χα καλή ώρα, καλή σ’ ημέρα.

Χα καλόν παιδίν οψέ ’γεννέθεν,
οψέ ’γεννέθεν, ουρανοστάθεν.

Τον εγέννεσεν η Παναΐα,
τον ενέστεσεν Αϊ Παρθένος.

Εκαβάλκεψεν χρυσόν πουλάριν
κι εκατήβεν ’ς σο σταυροδρόμιν

Έρπαξαν Ατον οι χίλ’ Εβραίοι,
οι χίλ’ Εβραίοι και μύριοι Εβραίοι.

Ας ακρεντικά κι ας σην καρδίαν
αίμαν έσταξεν, χολή ’κ’ εφάνθεν.

Ούμπαν έσταξεν, και μύρος έτον,
μύρος έτον και μυρωδία.

Εμυρίστεν ατο ο κόσμος όλεν,
για μυρίστ’ ατο κι εσύ αφέντα.

Συ αφέντα, καλέ μ’ αφέντα.

Έρθαν τη Χριστού τα παλικάρα.

Και θημίζ’νε τον νοικοκύρην,
Νοικοκύρη μ’ και βασιλέα.

Δέβα ’ς σο ταρέζ’ κι έλα ’ς σην πόρταν,
δος μας ούβας και λεφτοκάρα.

Κι αν ανοί’εις μας,
χαράν ’ς σην πόρτα σ’.

Πηγή: http://www.pontos-news.gr

Ποντιακά Κάλαντα

"Ο λειτουργικός κύκλος του Πάσχα: από το Τριώδιο στο Πεντηκοστάριο"

https://prezi.com/p/fegwodxq1gov/

Δείτε την εργασία του Θεοχάρη, μαθητή του Α5, για τον λειτουργικό κύκλο του Πάσχα, την περίοδο του Τριωδίου και του Πεντηκοσταρίου, προσαρμοσμένη σε μία διαδικτυακή παρουσίαση: https://prezi.com/p/fegwodxq1gov/ 

WebQuest: «ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ»

WebQuest: «ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ» 

http://zunal.com/webquest.php?w=373054

Το WebQuest με θέμα "Το κοινωνικό έργο της Εκκλησίας" είναι μια ιστοεξερεύνηση που μπορεί να υλοποιηθεί στο πλαίσιο της θεματικής ενότητας 3.1 ΕΚΚΛΗΣΙΑ, στο βήμα Αξιολογώντας: Η Εκκλησία σήμερα. 
Το θέμα διαιρείται σε κατηγορίες: Εισαγωγή, Αποστολή, Διαδικασία, Αξιολόγηση, Συμπέρασμα, Σελίδα καθηγητή. Οι μαθητές/μαθήτριες ερευνούν το κοινωνικό έργο της Εκκλησίας σήμερα μέσα από πηγές, με καθοδηγούμενη ιστοεξερεύνηση, εργάζονται ομαδοσυνεργατικά, αξιοποιώντας τις προτεινόμενες ιστοσελίδες και υλοποιούν ένα project σε ψηφιακό περιβάλλον. Δεν αναζητούν απλά τις πληροφορίες αλλά τις αξιοποιούν κριτικά, αναλύουν και συνθέτουν. Δημιουργούν πολυτροπικό κείμενο και δημοσιεύουν το άρθρο τους στην ιστοσελίδα του σχολείου. Ο/Η εκπαιδευτικός επεμβαίνει όταν χρειάζεται για να καθοδηγήσει και να τους συντονίσει. 
Δείτε το WebQuest: http://zunal.com/webquest.php?w=373054

Ψωμί, κρασί και λάδι στη λατρεία

 Μάνα  ( Ιθαγένεια 1972)

Στίχοι:   Κ.Χ Μύρης

Μουσική:   Γιάννης Μαρκόπουλος

Μάνα μου πόσο μέστωνε το στάρι στις ταφόπετρες

πόσο γλυκό στη γέψη το ψωμί το ψυχοσάββατο

και το κρασί στυφή παρηγοριά στο ξόδι του παππούλη.

Στο γάμο του μικρού μικρού μεταλαβιά του βλάμη.

Μάνα κρασί, μάνα ψωμί, μάνα μ’ ελιά και λάδι

μάνα μου χώμα και νερό, βάστα γερά το πρόσφορο

τώρα που θ’ ανταμώσετε με τον παππού στον Άδη.

Κι όταν στην έρμη ρεματιά

φυτρώνουν οι μικρές ελιές

κι όταν μαζεύαμε καρπό σε ερωτικά νυχτέρια

κι όταν πιθάρια πήλινα το σώμα τρώγαν του λαδιού,

μάνα καλή το ξέραμε πως φύλαγες το πιο καλό

στην πιο κρυφή και σκοτεινή βενέτικη κασέλα.

Λίγο για τα βαφτιστικά, λίγο για τα στερνά στερνά,

λίγο για την αβασκανιά και την κακή την ώρα.

Μάνα κρασί, μάνα ψωμί, μάνα μ’ ελιά και λάδι

μάνα μου χώμα και νερό, βάστα γερά το πρόσφορο

τώρα που θ’ ανταμώσετε με τον παππού στον Άδη.